Kalkulator ochrony odgromowej
Oblicz strefę ochronną zwodów pionowych i poziomych metodą kąta ochronnego i toczącej się kuli (PN-EN 62305-3), potrzebną liczbę zwodów dla budynku oraz odległość izolacyjną od instalacji odgromowej.
Co oblicza kalkulator
- Strefę ochronną zwodu pionowego metodą kąta ochronnego
- Promień toczącej się kuli wg klasy LPS (I–IV) wg PN-EN 62305-3
- Liczbę i rozmieszczenie zwodów dla budynku prostokątnego
- Odległość izolacyjną s (tzw. odległość separacyjną)
- Zalecenie klasy ochrony odgromowej wg analizy ryzyka
Jak działa ochrona odgromowa
Zewnętrzna instalacja odgromowa składa się ze zwodów (przewodów odprowadzających wyładowania), przewodów odprowadzających i uziemienia. Zwody przechwytują wyładowanie i kierują je kontrolowanie do ziemi. Strefa ochronna zwodu zależy od jego wysokości nad chronionym obiektem — im wyższy zwód, tym większa strefa.
Metoda toczącej się kuli (PN-EN 62305-3, załącznik A) modeluje miejsce wyładowania: kula o promieniu klasy LPS (20 m dla klasy I, 30 m dla II, 45 m dla III, 60 m dla IV) toczy się po budynku. Powierzchnie, których kula może dotknąć, są poza strefą ochronną i wymagają zwodów.
Odległość izolacyjna s = ki × kc/km × l zapobiega przeskokom z instalacji odgromowej na instalacje metalowe wewnątrz budynku (wzór wg PN-EN 62305-3).
Wzory obliczeniowe
Strefa ochronna zwodu pionowego (metoda uproszczona): r_x = h × (1 − h_x/h), gdzie h — wysokość zwodu, h_x — wysokość chronionego obiektu; konserwatywnie dla kąta 45°.
Promień toczącej się kuli: r = 20 m (klasa I), 30 m (II), 45 m (III), 60 m (IV).
Liczba zwodów dla prostokąta: przekątne budynku muszą mieścić się w strefie ochronnej: n ≥ √((B/r_x)² + (L/r_x)²).
Odległość izolacyjna: s = ki × kc/km × l, z ki = 0,08 (klasa I) … 0,04 (III/IV), kc = 1 dla jednego przewodu odprowadzającego, km = 1 dla powietrza, 0,5 dla betonu.
Klasy LPS i promienie kuli
| Klasa | Promień kuli | Oczka zwodów poziomych | Przykładowe obiekty |
|---|---|---|---|
| I | 20 m | 5×5 m | Obiekty zagrożone wybuchem, szpitale |
| II | 30 m | 10×10 m | Szkoły, budynki o podwyższonym ryzyku |
| III | 45 m | 15×15 m | Typowe budynki mieszkalne, biura |
| IV | 60 m | 20×20 m | Niskie budynki o niskim ryzyku |
Podstawy normowe
Projektowanie ochrony odgromowej reguluje PN-EN 62305-1…-4 (ochrona odgromowa: ryzyko, instalacje, uszkodzenia) oraz PN-EN 62305-3 (instalacje odgromowe). Kluczowe wymagania:
— analiza ryzyka wg części 2 określa klasę LPS; dla budynków mieszkalnych zwykle klasa III, przy podwyższonym ryzyku II;
— zwody projektuje się metodą kąta ochronnego, toczącej się kuli lub oczkową;
— przewody odprowadzające: min. 2 dla budynku do 20 m wysokości, kolejne co 20 m obwodu; przekrój miedzi min. 50 mm², stali ocynkowanej 80 mm²;
— uziemienie odgromowe: R ≤ 10 Ω, połączone z pozostałym uziemieniem budynku (fundamentowym);
— przeglądy: oględziny co 1–2 lata, pomiary co 2–4 lata wg klasy.
Jak korzystać z kalkulatora
- Wybierz klasę LPS (I–IV) lub skorzystaj z zalecenia dla typu budynku.
- Podaj wymiary budynku (długość, szerokość, wysokość).
- Wybierz typ zwodu (pionowy lub pozioma sieć zwodów).
- Dla zwodu pionowego podaj jego wysokość.
- Naciśnij „Oblicz” — strefę ochronną, promień kuli, liczbę zwodów, odległość izolacyjną.
Częste błędy
- Klasa LPS wybierana bez analizy ryzyka — instalacja przewymiarowana lub niedowymiarowana.
- Zwód za niski — strefa ochronna nie pokrywa dachu, kula dotyka budynku.
- Brak odległości izolacyjnej — przeskok z przewodu odprowadzającego na instalację wewnętrzną.
- Jeden przewód odprowadzający przy dużym budynku — zbyt duży prąd na przewód.
- Ochrona odgromowa bez uziemienia — wyładowanie nie ma kontrolowanej drogi.
Ochrona odgromowa — najczęstsze pytania
Czy dom jednorodzinny potrzebuje ochrony odgromowej?
Nie jest obowiązkowa, ale PN-EN 62305 zaleca analizę ryzyka. W terenie eksponowanym (wzgórze, wolnostojący budynek) zewnętrzna ochrona klasy III ma sens — koszt od ok. 2–4 tys. zł dla standardowego domu.
Czym jest metoda toczącej się kuli?
To modelowanie miejsca wyładowania: kula o promieniu klasy LPS toczy się po budynku. Powierzchnie, których może dotknąć, są poza strefą ochronną i wymagają zwodów. To standardowa metoda PN-EN 62305-3 dla złożonych dachów.
Czy mogę sam zaprojektować instalację odgromową?
Analizę ryzyka i projekt wykonuje zwykle uprawniony projektant. Tym kalkulatorem możesz wstępnie oszacować strefy ochronne i liczbę zwodów — wykonanie i pomiary należą do specjalistów.
Co to jest odległość izolacyjna s?
Odległość separacyjna między instalacją odgromową a przewodzącymi elementami budynku (rynny, rury, instalacje). Zapobiega przeskokom przy wyładowaniu; wyliczana wg PN-EN 62305-3 — im wyższy budynek i mniej przewodów, tym większa odległość.
Jak często przeglądać instalację odgromową?
Wg PN-EN 62305-3: oględziny co rok (klasa I/II) lub 2 lata (III/IV), pełne pomiary co 2 lata (I/II) lub 4 lata (III/IV). Po przebudowie i po wyładowaniu — niezwłocznie.