Генераторду тандоо калькулятору
Үйгө, дачага же курулушка генератор тандаңыз: кыймылдаткычтар менен насостордун ишке кирүү токторун эске алыңыз, бензин же дизель тандаңыз, күйүүчү май чыгымы менен керектүү автономия убактысын эсептеңиз.
Калькулятор эмнени эсептейт
- Бардык электр түзмөктөрүнүн жалпы жумуш кубатын
- Ишке кирүү токторун эске алган пик кубатын (кыймылдаткычтар, насостор, муздаткычтар)
- 20–30% запасы бар сунушталган генератор кубатын
- Бир фазалуу же үч фазалуу генераторду
- Күйүүчү май чыгымын (бензин/дизель/газ) жана бир бактагы иш убактысын
- АВР (резервди автоматтык кошуу) боюнча сунушту
Генератор кантип тандалат
Эреже 1: генератор тек жумуш кубатын эмес, ишке кирүү кубатын да жабышы керек. Электр кыймылдаткычтары (насостор, муздаткычтар, компрессорлор) ишке кирүүдө номиналдан 3–5 эсе жогору ток керектейт. Генератордун кВт менен ишке кирүү кубаты адатта мүнөздөмөлөрдө көрсөтүлөт (чоку кубаты).
Эреже 2: 20–30% кубат запасы — генератор 50–80% жүктөмө диапазонунда иштеши керек: 100% болгондо ресурс азаят, 25% төмөн — свечаларды күйөлөйт (бензин) жана кокстанып калат (дизель).
Эреже 3: 10 кВт чейинки үч фазалуу генератор 30% ашык кыйшаюусу бар бир фазалуу жүктөмөнү кубаттандырбашы керек — нейтраль ашыкча жүктөлөт. 10 кВт чейинки үй үчүн адатта бир фазалуу генератор алынат.
Эреже 4: казан менен насосторду авариялык кубаттандыруу үчүн тек кубат эмес, синусоиданын тазалыгы да маанилүү — инвертордук генераторлор (электрондук) электроникага коопсуз, классикалык (синхрондуу) — арзан жана кубаттуураак.
Ишке кирүү коэффициенттеринин таблицасы
| Түзмөк | Жумуш кубаты | Ишке кирүү коэффициенти |
|---|---|---|
| Муздаткыч | 150–300 Вт | ×3–5 |
| Муз тоңдургуч камера | 200–400 Вт | ×3–5 |
| Кудук насосу 1 кВт | 1000 Вт | ×4–6 |
| Циркуляциялык насос | 60–100 Вт | ×2–3 |
| Компрессор 2 ат күчү | 3990 Вт | ×5 |
| Кондиционер 9 BTU | 800–1000 Вт | ×3–5 |
| Электр ара / тегирмен | 1200–2000 Вт | ×1,5–2 |
| Лампалар, ЖЭН, чайнек | паспорт боюнча | ×1,0 |
| Телевизор, ДК | 100–300 Вт | ×1,2–1,5 |
Эсептөө формулалары
Пик кубаты: P_пик = P_жумуш + (P_ишке_макс − P_ном_макс), башкача айтканда жумуш кубаттарынын суммасына эң кубаттуу кыймылдаткычтын ишке кирүү тогунун ашып түшүүсү кошулат.
Генератор кубаты: P_ген = P_пик × 1,25. Бир фазалуу керектөөчүлөр үчүн cos φ 0,8–1,0 эске алынат.
Үч фазалуу керектөөчүлөр үчүн: P = √3 × U × I × cos φ = 692 × I × 0,8 (400 В үчүн).
Күйүүчү май чыгымы: бензин генератору — 75% жүктөмөдө 0,4–0,5 л/кВт·с, дизелдик — 0,25–0,35 л/кВт·с, газдуу — 0,4 м³/кВт·с. Бактагы иш убактысы: t = V_бак / чыгым.
Кыргызстанда бензин АИ-92 болжол менен 60 сом/л, дизель күйүүчү майы — 65–70 сом/л. 5 кВт дизель генераторунун бир сутка үзгүлтүксүз иши күйүүчү майга болжол менен 1,5–2 миң сом турат.
Бензин же дизель? Салыштыруу
| Критерий | Бензиндик | Дизелдик |
|---|---|---|
| Типтүү кубат | 0,8–7,5 кВт | 5–500 кВт |
| Ресурс | 1000–2000 саат | 10 000–30 000 саат |
| Күйүүчү май чыгымы | 30–40% жогору | үнөмдүү |
| Ызы-чуу деңгээли | 68–75 дБ | 72–85 дБ (төмөн айланууда тынч) |
| −20 °C ишке кирүү | оңойураак | кыйыныраак (жылытуу керек) |
| Күйүүчү май сактоо | бензин 3 айда бузулат | дизель 1–2 жыл сакталат |
| Сунуш | дача үй, курулуш, 5–7 кВт чейин | туруктуу резервдөө, >8 кВт |
Калькуляторду кантип колдонуу керек
- Тизмеден түзмөктөрдү белгилеңиз (же кубаттарды кол менен киргизиңиз).
- Кыймылдаткычтардын ишке кирүү коэффициенттерин автоматтык же кол менен көрсөтүңүз.
- Чыгым менен автономияны эсептөө үчүн күйүүчү май түрүн тандаңыз.
- «Эсептөө» баскычын басыңыз — жумуш жана пик кубаты, сунушталган генератор, күйүүчү май чыгымы, АВР.
Көп кездешүүчү каталар
- Ишке кирүүнү эсепке албай генераторду жумуш кубаты боюнча тандоо — насос «айланбайт», генератор өчөт.
- Генератордун 100% жүктөмө менен иштеши — ресурстун төмөндөшү жана оромдордун ысып кетиши.
- Үч фазалуу генератордогу эки фазалуу жүктөмө — кыйшаюу жана АВР иштен чыгышы.
- Үйдү «розеткага» тескери шнур менен кошуу — электриктерге ток уруу коркунучу жана генератордун күйүп кетиши. Тек блокировкасы бар АВР аркылуу!
- Бактагы бензин 3 айдан ашык — генератор керектүү учурда ишке кирбейт.
Генераторлор жөнүндө көп берилүүчү суроолор
150 м² үйгө кандай генератор керек?
Жарык өчкөндөгү эң аз жыйынтык: казан (0,5–1 кВт), насос (1 кВт), муздаткыч (0,3 кВт), жарыктандыруу жана ТВ (0,5 кВт) — жумуш жүктөмөсү 2,5–3 кВт, насос менен пик 5–7 кВт. Сунуш: инвертордук бензин генератору 4–6 кВт же АВР бар дизель 5–8 кВт.
Эмнеге генератор кубаты дал келсе да насосту «көтөрбөйт»?
Себеби тек жумуш кубаты эсептелген. Кудук насосу 1,1 кВт стартта 1–3 секунда ичинде 5–6 кВт чейин керектейт. Классикалык генератордун пик кубаты ушул чоңдуктан кем болбошу керек. Чечим: чоң класстагы инвертордук генератор же насостун жай ишке кириши.
АВР деген эмне жана ал керекпи?
АВР — резервди автоматтык кошуу: тармак жоголгондо генераторду ишке киргизип, үйдү ага өткөрүүчү, калыбына келгенде артка кайтаруучу реле/контроллер. Туруктуу резервдөө үчүн милдеттүү; генератор менен тармактын каршы ишин болтурбоочу блокировкасы бар которгуч аркылуу гана кошулат.
Генератор суткасына канча күйүүчү май жагат?
Дизелдик 5 кВт 50% жүктөмөдө — 0,25 л/кВт·с × 2,5 кВт × 24 саат ≈ 15–20 л/сутка. Бензиндик 5 кВт — 25–30 л/сутка. Магистралдык газдагы газдуу генератор — туруктуу иштин эң арзан варианты (0,4 м³/кВт·с).
Үч фазалуу үйдү бир фазалуу генератордон кубаттандырууга болобу?
Тек үч фазалуу керектөөчүлөрдү өчүрүп, щитти АВР аркылуу бир фазалуу схемага кайра коммутациялоо менен — бул долбоорду талап кылат. Үч фазалуу жүктөмө (станоктор, 380 В казандар) тек симметриялык жүктөмөсү бар үч фазалуу генератордон кубаттанат.