⚡ GorkyCAD Pro инженер-электригі · 2026 · 12 мин оқу
Автомат жүктеме токы бойынша, ал АЖО — ағып кету токы мен түрі бойынша таңдалады. Пәтерге типтік жиынтық: кіріс 40А, топтар 16А (розеткалар) және 10А (жарық), АЖО 30 мА топтарға және 10 мА ваннаға. Төменде — қателеспеу үшін толық кестелер мен ережелер.
Кесте: жүктеме қуаты бойынша автомат
Негізгі ереже: автомат кабельді қорғайды, техниканы емес. Автоматтың номиналы кабельдің рұқсат етілген токынан КІШІ болуы керек.
Кабель қимасы
Автомат
Макс. жүктеме 220В
Қолданылуы
1,5 мм²
10 А
2,2 кВт
Жарық, слаботочка
2,5 мм²
16 А
3,5 кВт
Розеткалар (стандарт)
4 мм²
20–25 А
5,5 кВт
Кір жуғыш, ыдыс жуғыш
6 мм²
32 А
7 кВт
Электр плита (бірфазалы)
10 мм²
40 А
8,8 кВт
Пәтерге кіріс
16 мм²
50 А
11 кВт
Үйге кіріс, электр қазандығы
Кесте: АЖО қолданылуы бойынша
Қайда
Ағып кету токы
Түрі
Неге
Кіріс АЖО (өртке қарсы)
100–300 мА
AC
Өрттен қорғау
Розетка топтары
30 мА
AC немесе A
Адамдарды қорғау (ПУЭ 7.1.71)
Ванна, душ
10 мА
A
Ылғалды аймақ (ПУЭ 7.1.48)
Кір/ыдыс жуғыш
30 мА
A
Импульсті ағып кету токтары
Электр плита
30 мА
A
Міндетті (ПУЭ 7.1.79)
АЖО түрлері AC түрі — синусоидалы ағып кетулер (ескі техника). A түрі — + тұрақты пульсирлеуші (барлық заманауи электроника). Пәтерге топтарға A түрін алыңыз — баға айырмасы 10–15%, қорғау толық.
Пәтердің типтік щит схемасы (36 модуль)
Кіріс автомат 40 А 2P (немесе үйге 50А 2P).
АЖО 40А/100мА тип A — өртке қарсы, бүкіл щитке.
АЖО 25А/30мА тип A — ас үй розеткалары.
АЖО 25А/30мА тип A — бөлме розеткалары.
АЖО 10мА тип A — ванна (немесе диф 2 желіге).
Автоматтар 16А — розеткалардың 4–6 желісі.
Автоматтар 10А — жарықтың 2–3 желісі.
Автоматтар 25А — плита, кондиционер.
Таңдаудағы 5 жиі қателік
1,5 мм² кабельге 16А автомат — автомат іске қосылғанға дейін кабель балқиды.
Бүкіл щитке бір АЖО — ваннадағы ағып кетуде бүкіл пәтер сөнеді.
Автоматсыз АЖО — АЖО шамадан тыс жүктеме мен қысқа тұйықталудан қорғамайды.
Ваннаға 30 мА АЖО — ылғалды аймақтарға 10 мА керек.
АЖО номиналы кіріс автоматтан үлкен — селективтілік бұзылады.
Щитті 5 минутта қалай тексеру керек
Кіріс номиналын қараңыз: пәтерге 40–50А — норма.
Жоғарыдағы кесте бойынша автомат/кабель сәйкестігін тексеріңіз.
Розеткаларда АЖО 30 мА тұрғанына көз жеткізіңіз (тек автомат емес).
Ваннада — АЖО 10 мА немесе диф 10 мА.
Айына бір рет АЖО-дағы «Тест» түймесін басыңыз — өшіруі керек.
Кеңес Щитті GorkyCAD Pro-да жинап тексеріңіз: бағдарлама селективтілікті, автоматтардың жүктемеге сәйкестігін өзі тексереді және ПУЭ ережелері бойынша АЖО таңдайды.
Нормативные документы (Қазақстан)
ПУЭ РК — ҚР Электр қондырғыларын орнату ережелері (ҚР ЭМ бұйрығы)
СП РК 4.04-107-2013 — СП РК 4.04-107-2013 «Электртехникалық құрылғылар»
ГОСТ 21.613-2014 — ГОСТ 21.613-2014 «СПДС. Күштік электр жабдығы»
Автомат пен АЖО-ның айырмашылығы неде? Автомат шамадан тыс жүктеме мен қысқа тұйықталудан қорғайды. АЖО — ток ағып кетуінен (адамды ток соғудан және өрттен). Бірге толық қорғаныс береді.
Дифавтомат деген не? Бұл бір корпустағы автомат + АЖО. Щитте орын үнемдейді, бірақ «автомат+АЖО» жұбынан қымбат. Кішкентай щиттерге ыңғайлы.
Неге автомат соғып тұр? Шамадан тыс жүктеме (розеткада тым көп құрылғы) немесе қысқа тұйықталу. Жүйелі түрде соқса — желіні бөліңіз немесе техниканы тексеріңіз.
Пәтерге қанша АЖО керек? Кемінде: кіріс 100 мА + әр 2–3 топқа 30 мА + ваннаға 10 мА. Оңтайлы — әр топқа 1 АЖО.
Автоматты номиналдан үлкен қоюға бола ма? Жоқ. Автомат кабельдің рұқсат етілген токынан үлкен болса — кабель қызып, жанып кетеді. Бұл электрден өрттің ең жиі себебі.
Қандай автомат брендін таңдау керек? IEK, ABB, Schneider Electric, Legrand, EKF. Ең бастысы — түпнұсқа: QR-кодпен тексеріңіз. Базардан «ноунейм» алмаңыз.