ელექტროქვაბის შერჩევის კალკულატორი
შეარჩიეთ ელექტროქვაბის სიმძლავრე სახლის სითბური დანაკარგების მიხედვით, გამოთვალეთ დენი, შესასვლელი ავტომატი, ნდდმ და კაბელის განიკვეთი, განსაზღვრეთ — საკმარისია თუ არა ერთფაზიანი შეერთება, თუ საჭიროა სამი ფაზა.
როგორ შეირჩევა ქვაბის სიმძლავრე
სწორი თანმიმდევრობა ასეთია: ჯერ ვითვლით სახლის სითბურ დანაკარგებს (სითბური დანაკარგების კალკულატორი), შემდეგ ვამატებთ 10–15% რეზერვს და საჭიროების შემთხვევაში — ცხელი წყლით მომარაგების დატვირთვას. მხოლოდ ამის შემდეგ ვირჩევთ ქვაბის მოდელს სტანდარტული სიმძლავრეების რიგიდან.
„1 კვტ 10 მ²-ზე“ წესი ვარგისია მხოლოდ 2,7 მ ჭერის მქონე საშუალო სახლების წინასწარი შეფასებისთვის. ზუსტი შერჩევისთვის სავალდებულოა სითბური დანაკარგების გამოთვლა: არაიზოლირებულ სახლში რეალური მოთხოვნა შეიძლება 2–3-ჯერ აღემატებოდეს „10 მ²/კვტ“ წესს.
საქართველოში, სადაც ზამთარი მთიან რეგიონებში ცივია (−25 °C-მდე), ხოლო ელექტროენერგიის ტარიფი დაახლოებით 0,23–0,30 ლარი/კვტ·სთ-ია, ქვაბის სიმძლავრის სწორი შერჩევა პირდაპირ მოქმედებს გათბობის სეზონის ხარჯებზე: გადაჭარბებული სიმძლავრის ქვაბი მუშაობს წყვეტებით და მეტს ხარჯავს.
რას ითვლის კალკულატორი
- ქვაბის საჭირო სიმძლავრეს: სითბური დანაკარგებით (ზუსტი რეჟიმი) ან ფართობითა და იზოლაციის ხარისხით (სწრაფი რეჟიმი)
- ცხელი წყლით მომარაგების დანამატს (15–25%)
- გამოთვლით დენს ფაზებში: ერთფაზიანი (230 ვ) ან სამფაზიანი (400 ვ)
- ავტომატური ამომრთველის ნომინალს და დამცავი მოწყობილობის მახასიათებელს
- მომარაგების კაბელის განიკვეთს (ПУЭ, ცხრილი 1.3.4–1.3.6)
- ნდდმ-ის მოთხოვნას და შეერთების წესს (ფარიდან ცალკე ხაზი)
გამოთვლის ფორმულები
სიმძლავრე: P_ქვაბი = Q_დანაკარგი × 1,15 + P_ცხწყ. ზუსტი დანაკარგების არარსებობისას: P = S × q, სადაც q — სპეციფიკური სიმძლავრე იზოლაციის ხარისხის მიხედვით: 30–50 ვტ/მ² (კარგი, თანამედროვე), 60–80 ვტ/მ² (საშუალო), 100–150 ვტ/მ² (იზოლაციის გარეშე).
ერთფაზიანი ქვაბის დენი: I = P / U = P / 230.
სამფაზიანი ქვაბის დენი: I = P / (√3 × U) = P / 692.
ავტომატი: I_ავტომატი ≥ 1,25 × I_გამოთვლითი, სტანდარტული რიგი 16/20/25/32/40/50/63 ა. მახასიათებელი C.
კაბელის განიკვეთი (სპილენძი): 16 ა-მდე — 2,5 მმ², 25 ა-მდე — 4 მმ², 32 ა-მდე — 6 მმ², 40 ა-მდე — 10 მმ², 63 ა-მდე — 16 მმ² (მილში/კედელში გაყვანილი კაბელისთვის, ПУЭ 1.3).
პრაქტიკული წესი: ერთფაზიანი ქვაბები — 6–7 კვტ-მდე (მაქსიმალური დენი 32 ა); 7 კვტ-ზე მეტი — მხოლოდ სამფაზიანი, 380 ვ.
ავტომატის და კაბელის შერჩევის ცხრილი ქვაბისთვის
| სიმძლავრე, კვტ | ქსელი | დენი, ა | ავტომატი | კაბელი (სპილენძი) | ნდდმ |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 კვტ | 1ფ 230 ვ | 13,0 | C16 | 3×2,5 მმ² | 30 მა |
| 4,5 კვტ | 1ფ 230 ვ | 19,6 | C25 | 3×4 მმ² | 30 მა |
| 6 კვტ | 1ფ 230 ვ | 26,1 | C32 | 3×6 მმ² | 30 მა |
| 7 კვტ | 1ფ 230 ვ | 30,4 | C32 | 3×6 მმ² | 30 მა |
| 9 კვტ | 3ფ 400 ვ | 13,0 | C16 | 5×2,5 მმ² | 30 მა |
| 12 კვტ | 3ფ 400 ვ | 17,3 | C20 | 5×2,5 მმ² | 30 მა |
| 15 კვტ | 3ფ 400 ვ | 21,7 | C25 | 5×4 მმ² | 30 მა |
| 18 კვტ | 3ფ 400 ვ | 26,0 | C32 | 5×6 მმ² | 30 მა |
| 24 კვტ | 3ფ 400 ვ | 34,7 | C40 | 5×10 მმ² | 30 მა |
| 30 კვტ | 3ფ 400 ვ | 43,4 | C50 | 5×10 მმ² | 30 მა |
ნორმატიული მოთხოვნები
ელექტროქვაბი უერთდება შესასვლელი ფარიდან ცალკე ხაზით, საკუთარი ავტომატით და 30 მა გაჟონვის დენის ნდდმ-ით (ПУЭ 7.1.79, СП 256.1325800 პუნქტი 14.15). კერძო სახლში 10–12 კვტ-ზე მეტი სიმძლავრე, როგორც წესი, მოითხოვს სამფაზიან შესასვლელს — შეამოწმეთ დაშვებული სიმძლავრე ელექტროქსელების კომპანიასთან ხელშეკრულებაში.
გამათბობელი ელემენტებიანი (ტენი) ქვაბებისთვის გამოიყენება არაწვადი იზოლაციის კაბელი (ვვგნგ-LS ტიპი). ქვაბამდე მისასვლელი კაბელი არ უნდა გაივლოს სველ ოთახებში. სავალდებულოა დამიწება (TN-C-S სისტემა) და შესასვლელზე ხელახალი დამიწება.
შენიშვნა: საქართველოს ნორმები ეფუძნება ПУЭ-სა და ყოფილი სსრკ-ის სამშენებლო ნორმებს, რომლებიც თანდათანობით ჰარმონიზდება IEC 60364-თან; კალკულატორის შედეგები თავსებადია ორივე მიდგომასთან.
როგორ გამოვიყენოთ კალკულატორი
- აირჩიეთ რეჟიმი: „სითბური დანაკარგებით“ ან „ფართობით“.
- დანაკარგების რეჟიმში შეიყვანეთ სითბური დანაკარგების კალკულატორის მნიშვნელობა; ფართობის რეჟიმში — ფართობი და იზოლაციის ხარისხი.
- მიუთითეთ ცხელი წყლით მომარაგების საჭიროება.
- დააჭირეთ „გამოთვლას“ — მიიღებთ ქვაბის სიმძლავრეს, დენს, ავტომატს, ნდდმ-ს და კაბელის განიკვეთს.
დაყენებისას ხშირი შეცდომები
- ქვაბის შეერთება საერთო სოკეტების ხაზზე — გადატვირთვა და შესასვლელი ავტომატის გათიშვა.
- ერთფაზიანი 10 კვტ ქვაბი — 43 ა დენს ვერ გაუძლებს სტანდარტული 40 ა ავტომატი და 6 მმ² კაბელი.
- სიმძლავრის შერჩევა „2× რეზერვით“ — ქვაბი იმუშავებს წყვეტებით, ხარჯი გაიზრდება, რესურსი შემცირდება.
- დავიწყებული ნდდმ — ტენის გარსზე გარღვევისას შესაძლებელია დენის დარტყმა.
- არაწვადი იზოლაციის გარეშე კაბელი ნაკაწრში და შტრობაში — ПУЭ-ს დარღვევა.
რა არის მნიშვნელოვანი შეერთებისას
შეერთების სქემა: ქვაბის გარდა, ხაზზე არ უნდა იყოს სხვა მომხმარებლები — სოკეტები, განათება და წყლის გამაცხელებელი უერთდება ცალკე ავტომატებს. ეს საშუალებას გაძლევთ ზუსტად აკონტროლოთ ქვაბის მოხმარება და სწრაფად აღმოაჩინოთ გაუმართაობა: თუ ხაზზე სხვა მოწყობილობებია, დაცვა შეიძლება გაითიშოს „გადატვირთვის“ გამო ყველაზე შეუფერებელ მომენტში.
ცხელი წყლით მომარაგება: ქვაბის სიმძლავრის გაზრდა ცხელი წყლისთვის მოითხოვს დამატებით 15–25%, მაგრამ უფრო ეფექტურია ცალკე წყლის გამაცხელებელი (აკუმულატორი) 80–100 ლ: ის მუშაობს ღამის ტარიფზე და არ ზრდის ქვაბის საჭირო სიმძლავრეს.
კერძო სახლებში ქვაბის ქვეშ გამოყავით არაწვადი საფარი, გარშემო კი — თავისუფალი ადგილი ყველა ტერმინალზე წვდომისთვის. შეერთება ენდეთ მხოლოდ კვალიფიციურ ელექტრიკოსს, ხოლო თუ სიმძლავრე აღემატება ხელშეკრულებით გათვალისწინებულს — წინასწარ შეათანხმეთ პროექტი ელექტროქსელის კომპანიასთან.
ხშირი კითხვები ელექტროქვაბებზე
რომელი ელექტროქვაბი ავირჩიო 100 მ² სახლისთვის?
2,7 მ ჭერის მქონე იზოლირებული 100 მ² სახლისთვის სითბური დანაკარგები ჩვეულებრივ 5–7 კვტ-ია. ქვაბს ვიღებთ 15% რეზერვით: 7,5–8 კვტ. ერთფაზიანი 7 კვტ-მდე, ზემოთ — სამფაზიანი. ზუსტ მნიშვნელობას მოგცემთ სითბური დანაკარგების კალკულატორი.
მომგებიანია თუ არა ელექტროქვაბი გაზთან შედარებით?
გაზის ტარიფით გათბობა იაფია, მაგრამ გაზის მიერთება გრძელი და ძვირი პროცესია, ხოლო შორეულ სოფლებში გაზსადენი ხშირად საერთოდ არ არის. ელექტროქვაბი მომგებიანია ორტარიფიანი მრიცხველისა და სითბური აკუმულატორის კომბინაციაში — ღამით იაფ ტარიფზე გათბობა საშუალებას იძლევა ხარჯი 30–40%-ით შემცირდეს.
რატომ უნდა იყოს 7 კვტ-ზე მეტი ქვაბი სამფაზიანი?
8 კვტ ერთფაზიანი ქვაბის დენი 35 ა-ია, რაც მოითხოვს 40–50 ა შესასვლელს და 10 მმ² კაბელს. ბინებისა და სახლების უმეტესობას აქვს ერთფაზიანი შესასვლელი 25–40 ა. სამფაზიანი შეერთება ფაზაში დენს √3-ჯერ ამცირებს: 12 კვტ = 17,3 ა თითო ფაზაში — სტანდარტულია 15 კვტ შესასვლელისთვის.
რა ავტომატია საჭირო 9 კვტ ელექტროქვაბისთვის?
სამფაზიანი 9 კვტ ქვაბისთვის (400 ვ): დენი 13 ა, ავტომატი C16, კაბელი 5×2,5 მმ², ნდდმ 30 მა. იხილეთ ზემოთ მოცემული ცხრილი — სხვა სიმძლავრეებისთვის მნიშვნელობებს იძლევა კალკულატორი.
რა არის ქვაბების კასკადური შეერთება?
ორი უფრო მცირე სიმძლავრის ქვაბი, რომლებიც მონაცვლეობით მუშაობენ — ეს საშუალებას იძლევა ზუსტად მორგდეს დატვირთვას და გადაურჩეს ერთი მოწყობილობის გათიშვას. გამოიყენება 200+ მ² სახლებისთვის ელექტრო გათბობით.