Generator seçilməsi kalkulyatoru
Ev, bağ evi və ya tikinti üçün generator seçin: mühərriklərin və nasosların işə düşmə cərəyanlarını nəzərə alın, benzin və ya dizel seçin, yanacaq sərfini və lazımi muxtariyyət müddətini hesablayın.
Kalkulyator nə hesablayır
- Bütün elektrik cihazlarının ümumi iş gücü
- İşə düşmə cərəyanları nəzərə alınmaqla pik güc (mühərriklər, nasoslar, soyuducular)
- 20–30% ehtiyatla tövsiyə olunan generator gücü
- Birfazalı və ya üçfazalı generator
- Yanacaq sərfi (benzin/dizel/qaz) və bir bakda işləmə müddəti
- AVR (ehtiyatın avtomatik işə salınması) üzrə tövsiyə
Generatori necə seçməli
Qayda 1: generator yalnız iş gücünü deyil, həm də işə düşmə gücünü ödəməlidir. Elektrik mühərrikləri (nasoslar, soyuducular, kompressorlar) işə düşərkən nominaldan 3–5 dəfə çox cərəyan istehlak edir. Generatorun işə düşmə gücü kVtla xarakteristikada (peak power) göstərilir.
Qayda 2: 20–30% güc ehtiyatı — generator 50–80% yük diapazonunda işləməlidir: 100%-də resurs azalır, 25%-dən aşağı — şamları hislənir (benzin) və kokslaşır (dizel).
Qayda 3: 10 kVt-dək üçfazalı generator birfazalı yükü 30%-dən çox əyilmə ilə qidalandırmamalıdır — neytral yüklənir. 10 kVt-dək ev üçün adətən birfazalı generator götürülür.
Qayda 4: qazan və nasosların ehtiyat qidalanması üçün təkcə güc deyil, həm də sinusun təmizliyi vacibdir — inverter generatorları (elektron) elektronika üçün təhlükəsizdir, klassik (sinxron) — daha ucuz və güclüdür.
Qayda 5: ehtiyat generatorun işə düşmə müddətini və idarəetməni düşünün. Tam avtomatik AVR-lə dizel generatoru işıq söndükdən 10–20 saniyə sonra evi qidalandırır, əl ilə işə salınan benzin generatoru isə sizin reaksiyanızdan asılıdır. Daimi ehtiyat üçün generatoru həftədə bir dəfə 10–15 dəqiqə yük altında işlətmək tövsiyə olunur — bu, mühərriki, elektronikanı və akkumulyatoru saz saxlayır.
İşə düşmə əmsalları cədvəli
| Cihaz | İş gücü | İşə düşmə əmsalı |
|---|---|---|
| Soyuducu | 150–300 Vt | ×3–5 |
| Dondurucu | 200–400 Vt | ×3–5 |
| Quyu nasosu 1 kVt | 1000 Vt | ×4–6 |
| Sirkulyasiya nasosu | 60–100 Vt | ×2–3 |
| Kompressor 2 a.g. | 1500 Vt | ×5 |
| Kondisioner 9 BTU | 800–1000 Vt | ×3–5 |
| Elektrik mişarı / bucaqlama | 1200–2000 Vt | ×1,5–2 |
| Lampalar, İTİQ, çaynik | qaydaya görə | ×1,0 |
| Televizor, PC | 100–300 Vt | ×1,2–1,5 |
Hesablama düsturları
Pik güc: P_pik = P_iş + (P_işə_düşmə_maks − P_nom_maks), yəni iş güclərinin cəminə ən güclü mühərrikin işə düşmə cərəyanının üstünlüyü əlavə olunur.
Generatorun gücü: P_gen = P_pik × 1,25. Birfazalı istehlakçılar üçün cos φ 0,8–1,0 nəzərə alınır.
Üçfazalı istehlakçılar üçün: P = √3 × U × I × cos φ = 692 × I × 0,8 (400 V üçün).
Yanacaq sərfi: benzin generatoru — 75% yükdə 0,4–0,5 l/kVt·s, dizel — 0,25–0,35 l/kVt·s, qaz — 0,4 m³/kVt·s. Bir bakda işləmə müddəti: t = V_bak / sərf.
P_pik = P_iş + (P_işə_düşmə_maks − P_nom_maks); P_gen = P_pik × 1,25; t = V_bak / sərfBenzin və ya dizel? Müqayisə
| Meyar | Benzinli | Dizel |
|---|---|---|
| Tipik güc | 0,8–7,5 kVt | 5–500 kVt |
| Resurs | 1000–2000 saat | 10 000–30 000 saat |
| Yanacaq sərfi | 30–40% çox | daha qənaətcil |
| Səs səviyyəsi | 68–75 dB | 72–85 dB (aşağı dövrlərdə daha sakit) |
| −20 °C-də işə düşmə | asan | çətin (qızdırma lazımdır) |
| Yanacaq saxlanması | benzin 3 aya xarab olur | dizel 1–2 il saxlanır |
| Tövsiyə | bağ evi, tikinti, 5–7 kVt-dək | daimi ehtiyat, 8 kVt-dan çox |
Kalkulyatordan necə istifadə etməli
- Siyahıdan cihazları qeyd edin (və ya gücləri əl ilə daxil edin).
- Mühərriklərin işə düşmə əmsallarını avtomatik və ya əl ilə göstərin.
- Sərf və muxtariyyətin hesablanması üçün yanacaq növünü seçin.
- «Hesabla» düyməsini basın — iş və pik güc, tövsiyə olunan generator, yanacaq sərfi, AVR.
Tez-tez yol verilən səhvlər
- Generatorun işə düşməni nəzərə almadan iş gücünə görə seçilməsi — nasos «dönmür», generator boğulur.
- Generatorun 100% yükdə işləməsi — resursun azalması və sarğıların qızması.
- Üçfazalı generatorda ikifazalı yük — əyilmə və AVR-nin sıradan çıxması.
- Evin «rozetkaya» əks şnurla qoşulması — elektrikçilərin zədələnmə təhlükəsi və generatorun yanması. Yalnız blokirovkalı AVR vasitəsilə!
- Benzinin 3 aydan çox bakda qalması — generator lazım olan anda işə düşməz.
Generatorlar haqqında tez-tez verilən suallar
150 m² ev üçün hansı generator lazımdır?
İşıq söndükdə minimal dəst: qazan (0,5–1 kVt), nasos (1 kVt), soyuducu (0,3 kVt), işıqlandırma və TV (0,5 kVt) — iş yükü 2,5–3 kVt, nasosla pik 5–7 kVt. Tövsiyə: inverter tipli benzin generatoru 4–6 kVt və ya AVR-lə dizel 5–8 kVt.
Nə üçün generator «çəkmir» nasosu, gücü uyğun olsa da?
Çünki yalnız iş gücü nəzərə alınıb. 1,1 kVt quyu nasosu startda 1–3 saniyə ərzində 5–6 kVt-dək istehlak edir. Klassik generatorun pik gücü bu qiymətdən az olmamalıdır. Həll: daha böyük sinifli inverter generatoru və ya nasosun yumşaq işə salınması.
AVR nədir və lazımdırmı?
AVR — ehtiyatın avtomatik işə salınması: şəbəkə itən kimi generatoru işə salıb evi ona keçirən, bərpa olunanda isə geri qaytaran rele/kontroller. Daimi ehtiyat üçün mütləqdir; generator və şəbəkənin qarşılıqlı işini istisna edən blokirovkalı keçid vasitəsilə qoşulur.
Generator sutkada nə qədər yanacaq yandırır?
Dizel 5 kVt 50% yükdə — 0,25 l/kVt·s × 2,5 kVt × 24 s ≈ 15–20 l/sutka. Benzin 5 kVt — 25–30 l/sutka. Bakıda AI-92 qiyməti ~1,5 AZN/l olarsa, dizelin sutkalıq dəyəri 25–35 AZN təşkil edir. Magistral qazla işləyən generator — daimi işin ən ucuz variantıdır (0,4 m³/kVt·s).
Üçfazalı evi birfazalı generatordan qidalandırmaq olarmı?
Yalnız üçfazalı istehlakçıları söndürüb paneli AVR vasitəsilə birfazalı sxemə keçirməklə — bu layihə tələb edir. Üçfazalı yük (dəzgahlar, 380 V qazanlar) yalnız simmetrik yüklü üçfazalı generatordan qidalanır.