Elektrik qazanının seçilməsi kalkulyatoru
Evin istilik itkisinə görə elektrik qazanının gücünü seçin, cərəyanı, giriş avtomatını, RCD-ni və kabel kəsiyini hesablayın, birfazalı qoşulmanın kifayət olub-olmadığını və ya üç fazanın tələb olunduğunu müəyyən edin.
Qazanın gücü necə seçilir
Düzgün ardıcıllıq: əvvəlcə evin istilik itkisini hesablayın (istilik itkisi kalkulyatoru), sonra ona 10–15% ehtiyat əlavə edin və lazım olduqda isti su təchizatı yükünü də nəzərə alın. Yalnız bundan sonra qazanın modelini standart güc sırasından seçin.
«10 m²-ə 1 kVt» qaydası yalnız tavanı 2,7 m olan orta evlər üçün ilkin qiymətləndirməyə yarayır. Dəqiq seçim üçün istilik itkisinin hesablanması mütləqdir: izolyasiyasız evdə real tələbat «10 m²/kVt» qaydasından 2–3 dəfə yüksək ola bilər.
Bakıda mülayim qış səbəbindən 100 m² ev üçün adətən 6–8 kVt gücündə qazan kifayətdir, lakin dağ rayonlarında (Qəbələ, Şahdağ) eyni sahə üçün 10–12 kVt tələb oluna bilər — mütləq hesablama aparın.
Kalkulyator nə hesablayır
- Qazanın tələb olunan gücü: istilik itkilərinə görə (dəqiq rejim) və ya sahə və izolyasiya keyfiyyətinə görə (sürətli rejim)
- İsti su təchizatı üçün əlavə (15–25%)
- Fazalar üzrə hesabi cərəyan: birfazalı (230 V) və ya üçfazalı (400 V)
- Avtomat açarının nominalı və mühafizə aparatının xarakteristikası
- Qidalandırıcı kabelin kəsiyi (PUE, cədvəl 1.3.4–1.3.6)
- RCD tələbi və qoşulma qaydası (paneldən ayrıca xətt)
Hesablama düsturları
Güc: P_qazan = Q_istilik_itkisi × 1,15 + P_İST. Dəqiq istilik itkisi olmadıqda: P = S × q, burada q — izolyasiya keyfiyyətinə görə xüsusi güc: 30–50 Vt/m² (yaxşı, müasir), 60–80 Vt/m² (orta), 100–150 Vt/m² (izolyasiyasız).
Birfazalı qazanın cərəyanı: I = P / U = P / 230.
Üçfazalı qazanın cərəyanı: I = P / (√3 × U) = P / 692.
Avtomat: I_avt ≥ 1,25 × I_hesabi, standart sıra 16/20/25/32/40/50/63 A. Xarakteristika C.
Kabelin kəsiyi (mis): 16 A-dək — 2,5 mm², 25 A-dək — 4 mm², 32 A-dək — 6 mm², 40 A-dək — 10 mm², 63 A-dək — 16 mm² (boruda/divarda kabel üçün, PUE 1.3).
Praktiki qayda: birfazalı qazanlar — 6–7 kVt-dək (maks. cərəyan 32 A); 7 kVt-dan yuxarı — yalnız üçfazalı 380 V.
P_qazan = Q_istilik_itkisi × 1,15 + P_İST; I = P / 230 (birfaza); I = P / 692 (üçfaza); I_avt ≥ 1,25 × I_hesabiQazan üçün avtomat və kabel seçimi cədvəli
| Güc, kVt | Şəbəkə | Cərəyan, A | Avtomat | Kabel (mis) | RCD |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 kVt | 1f 230 V | 13,0 | C16 | 3×2,5 mm² | 30 mA |
| 4,5 kVt | 1f 230 V | 19,6 | C25 | 3×4 mm² | 30 mA |
| 6 kVt | 1f 230 V | 26,1 | C32 | 3×6 mm² | 30 mA |
| 7 kVt | 1f 230 V | 30,4 | C32 | 3×6 mm² | 30 mA |
| 9 kVt | 3f 400 V | 13,0 | C16 | 5×2,5 mm² | 30 mA |
| 12 kVt | 3f 400 V | 17,3 | C20 | 5×2,5 mm² | 30 mA |
| 15 kVt | 3f 400 V | 21,7 | C25 | 5×4 mm² | 30 mA |
| 18 kVt | 3f 400 V | 26,0 | C32 | 5×6 mm² | 30 mA |
| 24 kVt | 3f 400 V | 34,7 | C40 | 5×10 mm² | 30 mA |
| 30 kVt | 3f 400 V | 43,4 | C50 | 5×10 mm² | 30 mA |
Normativ tələblər
Elektrik qazanı giriş panelindən ayrıca xəttlə, öz avtomatı və 30 mA sızma cərəyanlı RCD ilə qoşulur (PUE 7.1.79, СП 256.1325800 bənd 14.15). Xüsusi evdə 10–12 kVt-dan yuxarı güc, bir qayda olaraq, üçfazalı giriş tələb edir — şəbəkə təşkilatı ilə müqavilədə icazə verilən gücü yoxlayın.
İTİQ-ləri olan qazanlar üçün yanmaz izolyasiyalı kabel istifadə olunur (VVGng-LS). Qazana gedən giriş kabeli sanitar qovşaqlardan keçməməlidir. Torpaqlama (TN-C-S sistemi) və girişdə təkrar torpaqlama mütləqdir.
Kalkulyatordan necə istifadə etməli
- Rejimi seçin: «İstilik itkilərinə görə» və ya «Sahəyə görə».
- İstilik itkiləri rejimində istilik itkisi kalkulyatorundan alınan qiyməti daxil edin; sahə rejimində — sahəni və izolyasiya keyfiyyətini göstərin.
- İsti su təchizatının zəruriliyini qeyd edin.
- «Hesabla» düyməsini basın — qazanın gücünü, cərəyanı, avtomatı, RCD-ni və kabel kəsiyini əldə edin.
Quraşdırma zamanı tez-tez yol verilən səhvlər
- Qazanın ümumi rozetka xəttinə qoşulması — həddindən artıq yüklənmə və giriş avtomatının işə düşməsi.
- Birfazalı 10 kVt qazan — 43 A cərəyanı girişdəki 40 A avtomatı və 6 mm² kabeli çəkməz.
- Gücün 2 dəfə artıqlaması ilə seçilməsi — qazan takt edəcək (tez-tez işə düşəcək), sərfiyyat artacaq, resurs azalacaq.
- Unudulmuş RCD — İTİQ korpusa deşildikdə elektrik zərbəsi mümkündür.
- Stəykada və ştrobda yanmaz izolyasiyasız kabel — PUE pozuntusu.
Elektrik qazanları haqqında tez-tez verilən suallar
100 m² ev üçün hansı elektrik qazanını seçmək lazımdır?
İzolyasiya olunmuş 100 m² ev üçün tavanı 2,7 m olan istilik itkisi adətən 5–7 kVt olur. Qazanı 15% ehtiyatla götürürük: 7,5–8 kVt. 7 kVt-dək birfazalı, yuxarısı — üçfazalı. Dəqiq qiyməti istilik itkisi kalkulyatoru verəcək.
Elektrik qazanı qazla müqayisədə sərfəlidirmi?
Tarifə görə qaz 3–5 dəfə ucuzdur, lakin qazın çəkdirilməsi Bakıda 1500–3000 AZN-ə başa gəlir və aylarla vaxt aparır. Elektrik qazanı «gecə» tarifi ilə və 150 m²-dək evlər üçün özünü doğruldur. İki zonalı sayğac və istilik akkumulyatorundan istifadə edin.
Nə üçün 7 kVt-dan güclü qazan üçfazalı olmalıdır?
Birfazalı 8 kVt qazanın cərəyanı — 35 A, bu, 40–50 A giriş və 10 mm² kabel tələb edir. Əksər mənzil və evlərin birfazalı girişi 25–40 A-dır. Üçfazalı qoşulma fazadakı cərəyanı √3 dəfə azaldır: 12 kVt = hər fazada 17,3 A — standart 15 kVt giriş üçün normaldır.
9 kVt elektrik qazanı üçün hansı avtomat lazımdır?
Üçfazalı 9 kVt qazan (400 V) üçün: cərəyan 13 A, avtomat C16, kabel 5×2,5 mm², RCD 30 mA. Yuxarıdakı cədvələ baxın — digər güclər üçün qiymətləri kalkulyator verir.
Qazanların kaskad qoşulması nədir?
Növbə ilə işləyən iki kiçik güclü qazan — yükə dəqiq uyğunlaşmağa və bir aparatın sıradan çıxmasını kompensasiya etməyə imkan verir. Elektrik isitməli 200+ m² evlər üçün tətbiq olunur.